12 maja obchodzony jest Europejski Dzień Walki z Czerniakiem. To okazja do przypomnienia, że czerniak jest nowotworem złośliwym skóry, który może rozwijać się dynamicznie i wymaga wczesnego rozpoznania. Wywodzi się z melanocytów, czyli komórek wytwarzających barwnik skóry. Choć najczęściej pojawia się na skórze, może występować także w innych lokalizacjach, m.in. w obrębie ust, nosa czy gałki ocznej.

W grupie zwiększonego ryzyka są osoby o jasnej karnacji, rudych lub blond włosach, niebieskich oczach i licznych piegach. Ryzyko wzrasta także u osób z dużą liczbą znamion barwnikowych, po oparzeniach słonecznych, szczególnie w dzieciństwie, oraz u osób korzystających z solarium. Istotne znaczenie ma również rodzinne występowanie czerniaka lub innych nowotworów skóry. Państwowa Inspekcja Sanitarna przypomina, że czerniak skóry może rozwinąć się u każdego.

Podstawą profilaktyki jest regularna obserwacja skóry. Raz w miesiącu warto dokładnie obejrzeć znamiona i sprawdzić, czy nie zmieniają koloru, kształtu, wielkości albo czy nie pojawiły się nowe zmiany. W przypadku niepokojącego znamienia należy zgłosić się do dermatologa lub chirurga-onkologa. Zalecana jest także przynajmniej jedna kontrolna wizyta specjalistyczna w roku.

W edukacji pacjentów szczególnie ważne pozostają proste zalecenia: unikanie słońca w godzinach 11.00–16.00, stosowanie filtrów UV, noszenie nakrycia głowy i okularów przeciwsłonecznych oraz rezygnacja z solarium. To temat praktyczny dla lekarzy POZ, dermatologów, onkologów i wszystkich placówek prowadzących działania profilaktyczne. Krótka edukacja w gabinecie może pomóc pacjentowi szybciej zauważyć zmianę wymagającą diagnostyki. Wczesne wykrycie czerniaka zwiększa szanse na skuteczne leczenie.

Źródła: Gov.pl / Państwowa Inspekcja Sanitarna.
Opracowanie redakcyjne: Debaty Zdrowie