Narodowy Fundusz Zdrowia przedstawił stanowisko w odpowiedzi na narastającą krytykę dotyczącą finansowania programów lekowych, w szczególności w zakresie limitów, nadwykonań oraz kolejności regulowania zobowiązań wobec świadczeniodawców. Komunikat NFZ ma charakter porządkujący i odnosi się do praktyk, które od miesięcy budzą niepokój dyrektorów szpitali i koordynatorów programów lekowych. Fundusz podkreśla, że system finansowania opiera się na jasno określonych zasadach wynikających z obowiązujących umów i planów finansowych. Jednocześnie zaznacza, że nadwykonania nie są traktowane jako świadczenia gwarantowane z automatycznym prawem do zapłaty. To podejście ma istotne konsekwencje dla płynności finansowej ośrodków.

W odpowiedzi na zarzuty dotyczące limitów NFZ wskazuje, że programy lekowe są finansowane w ramach zamkniętych budżetów, ustalanych na podstawie planu finansowego oraz prognoz epidemiologicznych. Limity mają pełnić funkcję narzędzia kontroli wydatków i zapewniać stabilność systemu. Fundusz argumentuje, że ich zniesienie bez zabezpieczenia dodatkowych środków groziłoby niekontrolowanym wzrostem kosztów. Jednocześnie podkreśla, że limity mogą być korygowane w trakcie roku, jeśli pozwala na to sytuacja budżetowa. W praktyce jednak takie korekty nie zawsze nadążają za dynamiką kwalifikacji nowych pacjentów. To rodzi napięcia na styku klinika–płatnik.

Szczególnie istotnym elementem komunikatu jest odniesienie do nadwykonań w programach lekowych. NFZ przypomina, że ich rozliczanie odbywa się według określonej kolejności priorytetów i jest uzależnione od dostępności środków w danym roku budżetowym. Nadwykonania nie mają charakteru roszczeniowego i są analizowane po zabezpieczeniu świadczeń uznanych za bezwzględnie priorytetowe. Fundusz wskazuje, że w pierwszej kolejności regulowane są zobowiązania wynikające z ratownictwa medycznego i świadczeń ratujących życie. Programy lekowe, choć klinicznie istotne, konkurują w tym układzie z innymi segmentami systemu. Dla szpitali oznacza to realne ryzyko opóźnień w płatnościach.

NFZ odniósł się również do kwestii priorytetów płatniczych, które – zdaniem Funduszu – są często błędnie interpretowane przez opinię publiczną i świadczeniodawców. W komunikacie podkreślono, że kolejność regulowania zobowiązań wynika z przepisów prawa oraz wewnętrznych procedur zarządzania płynnością. Fundusz zaznacza, że nie istnieje jedna „lista uprzywilejowanych” świadczeń, lecz dynamiczny system reagujący na bieżące potrzeby. Jednocześnie przyznaje, że w warunkach napiętego budżetu nie wszystkie należności mogą być regulowane w tym samym czasie. To wyjaśnienie nie usuwa jednak niepewności po stronie ośrodków realizujących kosztowne terapie lekowe. Dla nich kluczowe pozostaje pytanie o przewidywalność finansowania.

Z perspektywy operacyjnej stanowisko NFZ ma duże znaczenie dla zarządzania programami lekowymi w szpitalach. Potwierdza bowiem, że ryzyko finansowe nadwykonań wciąż w znacznym stopniu spoczywa na świadczeniodawcach. Ośrodki muszą balansować pomiędzy potrzebami pacjentów a ograniczeniami budżetowymi narzuconymi przez płatnika. Komunikat może skłaniać część placówek do ostrożniejszej kwalifikacji pacjentów lub intensyfikacji rozmów z NFZ na poziomie regionalnym. Jednocześnie pokazuje, że problem finansowania programów lekowych ma charakter systemowy, a nie incydentalny. Bez zmian strukturalnych napięcie między kliniką a finansami będzie się utrzymywać.

Źródło: Polityka Zdrowotna

Opracowanie redakcyjne: Debaty Zdrowie