Narasta napięcie wokół rozliczeń tzw. nadwykonań w szpitalach, których wartość przekroczyła 4,5 mld zł. Problem dotyczy w szczególności świadczeń zrealizowanych w trzecim kwartale 2025 roku, które wciąż nie zostały w pełni rozliczone. Placówki sygnalizują rosnące trudności płynnościowe i brak jasnych deklaracji co do harmonogramu wypłat. Sytuacja ta pogłębia niepewność finansową w sektorze szpitalnym. Jednocześnie presja ze strony dyrektorów i samorządów systematycznie narasta.

NFZ wskazuje na ograniczenia wynikające z planu finansowego oraz konieczność zachowania dyscypliny budżetowej. Z punktu widzenia szpitali argument ten jest trudny do zaakceptowania, ponieważ świadczenia zostały wykonane na rzecz pacjentów. Brak rozliczeń oznacza faktyczne kredytowanie systemu przez placówki. W wielu przypadkach prowadzi to do opóźnień w płatnościach wobec dostawców i personelu. Ryzyko narastania zobowiązań krótkoterminowych staje się realnym zagrożeniem.

Problem nadwykonań ma również wymiar systemowy i polityczny. Wskazuje na niedoszacowanie potrzeb zdrowotnych oraz napięcia między planowaniem a rzeczywistym popytem na świadczenia. W dłuższej perspektywie może to prowadzić do ograniczania dostępności świadczeń lub selektywnego ich realizowania. Dyrektorzy szpitali sygnalizują, że bez jasnych zasad rozliczeń trudno planować działalność na kolejny rok. Brak przewidywalności osłabia stabilność całego systemu.

W odpowiedzi na sytuację pojawiają się postulaty rozwiązań pomostowych, w tym częściowych wypłat lub przesunięć środków. Każde z tych rozwiązań wiąże się jednak z ryzykiem prawnym i budżetowym. Decyzje podejmowane ad hoc mogą poprawić sytuację krótkoterminowo, ale nie rozwiązują problemu strukturalnego. Eksperci podkreślają konieczność rewizji mechanizmu planowania świadczeń. Bez tego zjawisko nadwykonań będzie się powtarzać.

Zalecenie dla odbiorców: szpitale powinny przygotować krótkoterminowe scenariusze płynnościowe uwzględniające opóźnienia w rozliczeniach. Warto również wzmocnić dialog z organami tworzącymi i bankami w zakresie zabezpieczenia finansowania. Na poziomie systemowym kluczowe jest monitorowanie decyzji NFZ i sygnałów ze strony Ministerstwa Zdrowia dotyczących ewentualnych rozwiązań pomostowych.

Źródła: Rynek Zdrowia; PAP – Serwis Zdrowie
Opracowanie redakcyjne: Debaty Zdrowie