W 2026 roku na łamach The Lancet opublikowano wyniki badania klinicznego prowadzonego przez Karima Fizaziego i współpracowników, dotyczącego leczenia przerzutowego raka prostaty opornego na kastrację (mCRPC) po niepowodzeniu terapii ARPI. Autorzy oceniali skuteczność dodania niwolumabu, inhibitora PD-1, do standardowej chemioterapii docetakselem.

Badanie nie wykazało poprawy ani przeżycia wolnego od progresji (PFS), ani całkowitego przeżycia (OS) w grupie otrzymującej niwolumab w porównaniu z placebo. Wyniki te mają szczególne znaczenie, ponieważ podważają zasadność rutynowego stosowania immunoterapii w skojarzeniu z chemioterapią u nieselekcjonowanych pacjentów z mCRPC.

Z punktu widzenia klinicznego praca Fizaziego potwierdza, że rak prostaty pozostaje nowotworem o ograniczonej immunogenności. Samo dołączenie inhibitora punktu kontrolnego do chemioterapii nie wystarcza do przełamania oporności immunologicznej guza, jeśli nie towarzyszy temu odpowiednia selekcja biologiczna chorych.

Znaczenie badania wykracza poza onkologię urologiczną. Wpisuje się ono w globalną dyskusję na temat racjonalnego wykorzystania immunoterapii, której koszty rosną szybciej niż liczba wskazań o udowodnionej wartości klinicznej. Praca ta dostarcza argumentów przeciwko rozszerzaniu refundacji bez twardych danych o skuteczności.

Z perspektywy systemowej publikacja ma implikacje dla oceny technologii medycznych i decyzji HTA. Pokazuje, że brak selekcji biomarkerowej może prowadzić do sytuacji „koszt bez efektu”, szczególnie w terapiach wysokokosztowych stosowanych u dużych populacji pacjentów.

Wnioski z badania Fizaziego wzmacniają kierunek rozwoju medycyny precyzyjnej. Immunoterapia w raku prostaty może mieć przyszłość wyłącznie w jasno zdefiniowanych podgrupach biologicznych, a nie jako uniwersalne uzupełnienie standardowych schematów leczenia.

Źródło:
– Fizazi K. et al., Nivolumab plus docetaxel versus placebo plus docetaxel in metastatic castration-resistant prostate cancer, The Lancet, 2026

Opracowanie redakcyjne: Debaty Zdrowie