Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji ponownie analizuje możliwość rozszerzenia programu skriningowego raka piersi, koncentrując się na zmianie kryteriów wiekowych oraz skutkach finansowych dla systemu ochrony zdrowia. Dyskusja dotyczy zarówno dolnej, jak i górnej granicy wieku, co ma bezpośrednie przełożenie na liczebność populacji objętej badaniami przesiewowymi. Kluczowym elementem analizy jest ocena, czy potencjalne korzyści zdrowotne uzasadniają zwiększone nakłady publiczne. W tle pozostaje problem nierównego zgłaszalnictwa kobiet do obecnego programu. AOTMiT sygnalizuje konieczność oparcia decyzji na danych epidemiologicznych i modelach koszt–efekt.

Rozszerzenie skriningu oznaczałoby istotny wzrost kosztów po stronie NFZ, nie tylko w zakresie samych badań mammograficznych, lecz także diagnostyki pogłębionej i leczenia wykrywanych zmian. Eksperci zwracają uwagę, że wcześniejsze wykrywanie nowotworów może obniżyć koszty terapii zaawansowanych stadiów choroby, jednak efekt ten nie jest natychmiastowy. W krótkiej perspektywie budżetowej system musiałby udźwignąć większą liczbę świadczeń. Istotne staje się więc pytanie o źródła finansowania oraz priorytety zdrowotne państwa. Analiza AOTMiT ma odpowiedzieć, czy bilans długofalowy będzie dodatni.

W debacie pojawia się również wątek skuteczności populacyjnej skriningu, szczególnie w kontekście młodszych grup wiekowych, gdzie częstość występowania raka piersi jest niższa, a gęstość gruczołu piersiowego utrudnia interpretację badań. Z drugiej strony organizacje pacjenckie argumentują, że obecne limity wiekowe są nieadekwatne do realnych potrzeb klinicznych. Podnoszony jest także problem dostępu terytorialnego do badań oraz jakości aparatury. AOTMiT wskazuje, że zmiana kryteriów bez poprawy organizacji programu może nie przynieść oczekiwanych efektów zdrowotnych.

Decyzja w sprawie ewentualnego rozszerzenia skriningu będzie miała charakter ściśle polityczno-systemowy, mimo że opiera się na analizach HTA. Dotyka ona bowiem fundamentalnych pytań o zakres odpowiedzialności państwa za profilaktykę onkologiczną. Rekomendacje Agencji mogą stać się punktem wyjścia do dalszych prac legislacyjnych lub zmian w zarządzeniach NFZ. Jednocześnie temat ten wpisuje się w szerszą dyskusję o efektywności programów profilaktycznych w Polsce. Ostateczne rozstrzygnięcia będą sygnałem, jakie priorytety zdrowotne rząd uznaje za strategiczne.

Źródła: PAP, AOTMiT
Opracowanie redakcyjne: Debaty Zdrowie